قصى نباشد قرشى نيست ، واژهء قرش در اصل به معنى گرد آوردن و فراهم كردن است ، چنين بوده است كه آنان گرد آمدند و به اين نام موسوم شدند و بعضى گفته‌اند قريش جانورى است آبزى كه جانوران دريايى را مىخورد ، از اين رو قريش « 1 » را بدين نام خوانند و اقوال ديگرى نيز در اين باره نقل شده است . ( 1 ) مادر مالك عرابه دختر سعد بن قيس غيلان است و مادر خزيمه ، سلمى دختر اسلم قضاعيّه . ( 2 ) اما نام مدركه ، عمرو بوده است و از آن جهت مدركه نام گرفت كه پدرش شترى داشت كه فرار كرده بود ، پس از مدتى او را يافت و بازگرداند . نام مادرش خندف و به قولى ليلى دختر حلوان قضاعيه بود و مادر الياس ، رباب دختر جيدة بن معد و مادر مضر ، سوده دختر عك و مادر نزار ، معانه دختر هوشم و مادر معد ، هوزهء سلميه بود . اسم و لقب على عليه السلام ( 3 ) دانشمندان دربارهء نامگذارى آن حضرت به على اختلاف نظر دارند : مجاهد مىگويد : اين نامى است كه مادرش به هنگام ولادت بر او نهاد « 2 » . عطا مىگويد : مادرش او را حيدره ناميد ، زيرا كه خود آن حضرت در جنگ خيبر مىگفت : « منم آن كه مادرم مرا حيدره ناميد » و چون پا بر شانهء پيامبر ( ص ) نهاد و بتها را شكست از باب بلندى و رفعت مقام و شرف او را

--> ( 1 ) القريش نوع من السّمك يعرف بكلب البحر يقطع الحيوان فى الماء باسنانه كما يقطع السيف ( المنجد ، مادهء قرش ) يعنى : قريش نوعى ماهى معروف به سگ دريايى است كه حيوانات آبى را با دندانهايش مثل شمشير پاره پاره مىكند - م . ( 2 ) در منابع شيعه آمده است كه مادرش فاطمه فرمود : « هاتفى از غيب مرا ندا داد اى فاطمه او را على نام كن كه منم خداوند علىّ اعلا ، او را از قدرت و عزّت و جلال خود آفريده‌ام و بهرهء كامل از عدالت خويش به او بخشيده‌ام و نام او را از نام مقدّس خود مشتق نموده‌ام . . . و در بعضى روايتها آمده است كه به درخواست ابو طالب لوح سبزى پيدا شد و در آن نوشته شده بود : « خصّصتما بالولد الزكىّ و الطّاهر المنتجب الرّضى فاسمه من شامخ علىّ علىّ اشتقّ من العلىّ » يعنى : به شما ابو طالب و فاطمه بنت اسد فرزندى پاك و پاكيزه و پسنديده دادم نام او على از نام خداى بزرگ مشتق شده است » - م .